कवडसे

  लिहून मुक्ती मिळविलेला माणूस - खुशवंतसिंग  खुशवंतसिंग ...!! ह्या गृहस्थाची २ पुस्तके वाचुन सुद्धा माझे त्यांच्याविषयी कुतूहल म्हणावे तसे  शमले नाही.  त्यांचे अंतरंग कळले नव्हते एव्हढाच त्याचा अर्थ.  म्हणून मी तातडीने त्यांचे आत्मचरित्र आणले आणि १०-१५ दिवसात वाचून संपविले. ब्लॉग लिहिण्याची इच्छा दोन कारणांनी झाली ...१) लेखक आणि व्यक्ती म्हणून त्यांचा प्रवास कसा झाला हे वाचकांना सांगणे   २) आदत से मजबूर म्हणून......  बघुयात किती जमते लिहायला ते ... आ धी खुशवंतसिंग यांचे बालपण कसे गेले, ते पाहुयात.  खुशवंतसिंग यांचे बालपण आणि अर्धे तारुण्य स्वातंत्र्यपूर्व काळातील आहे, हे लक्षात घेण्यासारखे आहे. ( आणि ह्या पार्श्वभूमीवर त्यांच्या पुढील कर्तृत्वाचे तसेच कार्याचे मूल्यमापन व्हायला हवे).  त्यांचा जन्म १९१५ साली थरच्या वाळवंटातील हदाली (जे आता पाकिस्तानात आहे ) येथील संपन्न कुटुंबात झाला. कुटुंब आर्थिक दृष्ट्या सुस्थितीत होते. त्यांच्या खापर-पणजोबांचा मिठाचा धंदा होता. साधारण पहिले महायुद्ध संपल्यावर त्यांना भूखंडाच्या स्व...

स्व. खुशवंतसिंग यांचे विचार आणि मते ( त्यांच्या एका पुस्तकातून). .. --------------------------------------------  एकंदरच मला वादळी माणसांबद्दल कायमचे कुतूहल वाटत आले आहे.  एकेकाळचे वादळी आणि प्रभावशाली व्यक्तिमत्व, तसेच इलस्ट्रेटेड विकलीचे संपादक स्व. खुशवंतसिंग यांची 'ट्रेन टू पाकिस्तान' ही इंग्रजी कादंबरी  ४-५ वर्षांपूर्वी  वाचली. त्यामागोमाग ह्या कादंबरीवर बेतलेला सिनेमा देखील  लगेच  पाहिला होता. यामुळे १९४७ साली झालेल्या भारत पाकिस्तान फाळणीचा थोडाफार तरी अंदाज आला. खुशवंतसिंगांचा जन्म लाहोरचा ! फाळणीच्या वेळी ते ३२ वर्षांचे होते; म्हणजे त्यांच्या उमेदीच्या वर्षांत त्यांनी भयंकर हिंदू मुस्लिम दंगलीतील रक्तपात बघितला.  एव्हढेच नव्हे, तर  त्यावेळच्या  कित्येक पिडीतांसारखे त्यांनाही लाहोर सोडून दिल्लीला यावे लागले. तत्पूर्वी LLBचे शिक्षण त्यांनी लंडनमध्ये पूर्ण केले. लाहोरमध्ये ते वकिलीही करत असत. तर अशा ह्या चतुरस्त्र व्यक्तिमत्वाचे लेखन हे कित्येक दृष्टीने मार्मिक आणि महत्वाचे असते. अलीकडे त्यांचे 'मन:पूर्वक खुशवंतसिंग' हे पुस्तक माझ्या ह...

If someone asks me what is one of the most beautiful things which happened to me during 2025-26, my immediate answer would be 'Chikitsak 76 batch Golden Jubilee Re-union !! म्हणजे फक्त ७ फेब्रुवारीचा  दिवस नाही; तर ६ महिन्यांपूर्वी ज्या दिवशी अवधूत गोखलेने मला फोन करून  ग्रुपमध्ये ॲड केले, त्या दिवसापासून ....म्हणजे ५ ऑगस्ट २०२५ पासून ते अगदी आजपर्यंत........ ---------------------------------------------------------------------------------------- त्या चं असं झालं.... मी पाचवी ते नववी चिकित्सकमध्ये होतो. आठवीपर्यंत ' ड'  तुकडीत, तर नववीमध्ये ' क' तुकडीत. ९वी  झाल्यावर  मात्र आम्ही गिरगांव सोडून ठाण्यात राहायला आलो. त्यामुळे १०वी चा योग ठाण्यातला होता. त्यावेळी जनसंपर्काची साधने आत्तासारखी नव्हती. त्यामुळे ९ वी नंतर शाळेशी, गिरगावशी, आणि शालेय मित्रांशी संपर्क तुटल्यासारखाच झाला. नाही म्हणायला नंतर सर्जन झालेला स्व. डॉ. सुनील नलावडे, यश ज्वेलर्सचा मालक(आणि मॅरेथॉन बॉय...) उदय पोवळे हे एकेकाळचे मित्र पुन्हा माझ्या संपर्कात आले. पण त्यामुळे चिकित्सकच्या आठवणी ...

   बरसन लागी रे...!!  मला शास्त्रीय संगीताची खरी आवड १९८० साली लागली असे म्हणता येईल. आणि प्रगतीही झपाट्याने झाली. आमच्या इन्स्टिटयूटमध्ये कल्चरल ट्रॉफीसाठी होणाऱ्या स्पर्धांमध्ये मला वाद्यवादन  स्पर्धेत १९८१, ८२, ८३, ही सलग ३ वर्षे मला प्रथम पारितोषिक होते.  शास्त्रीय संगीत फार काही जाणकारीने नाही, तरी जाणीवपूर्वक ऐकता येऊ लागले. त्यामुळे सुरवातीच्या काळात प्रत्यक्ष ऐकलेल्या उत्तम कलाकारांच्या मैफिलीतील असे कितीतरी प्रसंग सांगता येतील, कि आजही ते स्मरणरंजनाचा आनंद देतील. किशोरीताईंचा हुसैनी तोडी व मीरा मल्हार,  संगीत मार्तंड जसराजजींचे गोरख कल्याण व जोग राग (१९९२-IIT), अभिषेकी बुवांचा धीरगंभीर जोगकौन्स ( १९८० ठाणे), भीमसेनजींचा सवाईला गायलेला भारदस्त रामकली (१९८२), वसंतरावांचा 'छेडो ना छेडो' वाला खेळकर बिहाग ( गडकरी, ठाणे), परवीन सुलतानाचा आसदार गुजरी तोडी ( सवाई , १९९२), मालिनीताईंचा मारवा ( ठाणे ), बिरजू महाराज -झाकीर अभूतपूर्व जुगलबंदी ( १९८१- IIT ), उल्हास कशाळकरांचा बसंत बहार ( २००१, ठाणे ) गंगुबाईंचा अवाढव्य पुरिया ...

  बटाटे   वडा                                                                       अ स्सल मराठी रसिक खवय्याला खाताना बेभान करणारे ' बटाटे वडा ' हे खाद्य किती जुनं आहे, ह्याचा तपशील माझ्याकडे नाही. पण माझ्या नाबाद ६४ वर्षांच्या इनिंग मधली निदान ५० वर्षे तरी ह्या खाद्याने मला खाण्यातला कदाचित क्षणिक पण स्वर्गीय आनंद दिलाय. असे म्हणतात कि दादरच्या अशोक वैद्य यांनी १९६६ साली दादर स्टेशनच्या बाहेर पहिला वडा पावचा स्टॉल टाकला होता. खरं म्हणजे हा वडा पाव आणि मिसळ पाव ह्या दोन गोष्टी आर्थिक दुर्बल घटकांसाठी सुरु झाल्या होत्या. पण आमच्यासारख्या पांढरपेशा वर्गाने त्यावरही यथेच्छ ताव मारून त्यांचे भाव वाढवले आणि मूळ उद्देश नाहीसा झाला. १९७०च्या सुमारास आम्ही गिरगांवात असताना आमच्या लहानपणी माझी आई कधीतरी बाहेरून येताना बाहेरून आम्हां सर्वांसाठी बटाटेवडा आणीत असे. (माझी आई तेव्हा क्लासला जाऊ...